De overtreffende trap van Acceptatie – Het beste in jezelf boven halen

Ik kreeg opnieuw een mooi stuk toegestuurd door Gijs Jansen. Ondertussen las ik zijn derde boek uit, opnieuw totaal de moeite! Maar later meer daarover.

Eerst dit:

Het is ontzettend moeilijk om zo’n abstract begrip als ‘Acceptatie’ in de praktijk te brengen. Het eerste obstakel waar de meeste mensen op stuiten, is het gevoel dat ze ‘opgeven’. Acceptatie voelt als een zwak alternatief voor de furieuze strijd tegen negatieve gedachten, gevoelens en omstandigheden. Iets doen, hoe dysfunctioneel ook, voelt nog altijd beter als niets doen. We gaan veel liever strijdend ten onder dan dat we erkennen dat we machteloos staan tegenover een ongrijpbare vijand.

De menselijke neiging om hoe dan ook te reageren zit diep in onze natuur verankerd. Biologisch gezien zullen we altijd de neiging hebben om te vechten of te vluchten (de bekende fight or flight reactie), in plaats van stil te blijven staan. Het is dus belangrijk dat we die neiging erkennen, zodat we hier met bewust gedrag op kunnen anticiperen.

Het zit dus in je aard om actief te reageren op stimuli, of dit nu echte beren zijn, of beren op de weg. Hierdoor voelt het onnatuurlijk en stom om ‘alles maar gewoon over je heen te laten komen’. Ons verstand zal het idee van acceptatie per definitie verwerpen en bij voorbaat negatief inkleuren. Nog voordat we hoog en breed een paar maanden hebben uitgeprobeerd wat het effect van acceptatie is, wordt het idee door ons verstand alweer naar de prullenmand verwezen.

We zijn dus een beetje verslaafd geraakt aan ‘het idee dat we iets doen’. De illusie dat vechten werkt weegt zwaarder dan het feitelijk veel sterkere effect van acceptatie. Als je kunt erkennen dat je verslaafd bent geraakt aan vechten en vermijden, dan ben je feitelijk al bezig met het toelaten van gevoelens die je liever niet wilt ervaren.

Acceptatie begint dus, ironisch genoeg, met een verstandelijk inzicht. Hierdoor ben je in staat om je automatische biologische reactie op situaties te vervangen door een effectievere manier van doen. De koppeling van dit idee met concreet gedrag vormt een heel belangrijk fundament van acceptatie in de praktijk. Probeer dus, als je een idee hebt, zo snel mogelijk in de praktijk te ervaren hoe dit idee werkt.

Vervolgens zit je met het probleem van de definitie van acceptatie. Is het een truc, een inzicht, of een diep verankerde vorm van levensbeschouwing? Hoe dan ook; acceptatie begint met het besef dat vechten en vermijden niet werkt en juist zorgt voor extra problemen.

Misschien kun je dit proces vergelijken met het begraven van je biologische strijdbijl. Als wij mensen standaard voorzien worden van zo’n bijl, dan moeten we dus ook standaard leren dat het biologische vechten of vluchten niet werkt als het gaat om onze gedachten, gevoelens en veel van onze omstandigheden. Hoe lekker vechten ook voelt; uiteindelijk voeren we een zinloze strijd tegen onszelf.

Voor mij betekent acceptatie: het toelaten en actief uitnodigen van alle gedachten, gevoelens en omstandigheden in je leven waar je niet voor hebt gekozen, en waar je met je gedrag geen invloed op uit kunt oefenen.

Stel je voor dat je een kamer hebt vol met spullen. Een aantal dingen heb je zelf uitgekozen, de andere dingen heb je gekregen zonder dat je daar zelf een stem in hebt gehad. Je vindt die spullen niet mooi en stapelt ze daarom op in een hoek van de kamer. Hierdoor is het standaard een zooitje. Als je bereid bent om juist die spullen te verspreiden over je kamer, dan zul je misschien ontdekken ‘dat die lelijke stoel eigenlijk best lekker zit’.

De overtreffende trap van Acceptatie betekent in mijn ogen dat je bereid bent om een nieuwe, zachtaardige relatie met jezelf te cultiveren, waarbij je jezelf zoveel mogelijk te ruimte geeft om te zijn wie je op dat moment bent. Met al je twijfels, met al je angst, met al je imperfecties en met alle negatieve dingen die je denkt en doet. Op het moment dat je niet meer gelijk probeert om iets dat je eigenlijk anders zou willen zien te veranderen, op het moment dat je van jezelf een rotdag mag hebben, op het moment dat alles dat je denkt en voelt er ‘gewoon’ mag zijn, dan zul je merken dat het niet uitmaakt of je al dan niet voldoet aan de perfectionistische criteria van je verstand.

Het cultiveren van deze relatie met jezelf kun je versnellen door alles dat je niet wilt ervaren actief uit te gaan nodigen. Een deel van jou is soms boos, verdrietig, eenzaam en bang. Je bent niet altijd aardig, spontaan of lief. Het actief uitnodigen van alles dat je liever niet wilt ervaren betekent niet dat je bewust het negatieve groter moet maken dan het is. Het gaat erom dat, wanneer je merkt dat negativiteit de kop opsteekt, je stil blijft staan en tijd en ruimte maakt voor die negatieve gedachten en gevoelens.

Je best doen zorgt er niet altijd voor dat je je gedraagt volgens jouw ideale maatstaven, omdat er immers zoveel toevallige factoren zijn die ervoor kunnen zorgen dat de dingen anders lopen dan gepland. Acceptatie is de erkenning van het feit dat jij en het leven dat je leidt grillig en onvoorspelbaar zijn. Een handige truc daarbij is dat je acceptatie ook toepast als accepteren niet blijkt te lukken. Als je baalt omdat het je maar niet lukt om te accepteren dat het niet zo loopt zoals jij zou willen, dan mag dat. Als je merkt dat je nog steeds niet kunt accepteren dat je vorige partner vreemd is gegaan, waarom zou je daar dan niet ‘gewoon’ boos over mogen zijn? Als je baalt omdat je natuurlijke neiging om te willen vechten blijft overheersen, ook dan kun je jezelf toestaan die frustratie te ervaren.

Je eigen imperfecties zijn vaak juist die dingen die je als persoon bijzonder maken. De ironie van acceptatie is dat, wanneer je volledig in staat bent om al die imperfecties hun bestaansrecht te geven, je juist het beste in jezelf boven zult halen.

Gijs Jansen

Posted: February 27th, 2009 | Author: David | Filed under: geest, zelfkennis | Tags: aanvaarding, acceptatie, ACT, Gijs Jansen, psychologie
No Comments »

Related posts:

1. Gelezen: Leef! … zoals je eigenlijk zou willen (Gijs Jansen)
2. Leef! – en laat je verstand maar ratelen
3. Gelezen: Denk wat je wilt, doe wat je droomt (Gijs Jansen)

---